BIST 100 103.200 % 2,04
USD/TRY 4,7156 % 0,16
EUR/TRY 5,4941 % -0,54
Piyasalar
103.200
% 2,04
4,7156
% 0,16
5,4941
% -0,54
1,1651
% -0,59
17,48
0,22
1.302,25
% -0,18
76,44
% -2,98
En son haberlerden haberin olsun istemez misin?

Trump'ın İran kararı arkasında petrol lobisi mi var?

OECD Eski Temsilcisi Mithat Rende, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yaptırım kararının enerji tarafında kaya gazı lobisi ile bağlantılı olabileceğine dikkat çekti.

Trump'ın İran kararı arkasında petrol lobisi mi var?
BUSINESSHT 10 05 2018, 17:40

Küresel diplomasi, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile yapılan nükleer anlaşmadan çekilmesinin ardından hareketlendi. Trump'ın bu kararı ekonomi tarafında da etkisini gösterdi ve petrol fiyatlarında yukarı yönlü bir ivme görüldü.  

Bloomberg HT'de Üst Düzey programına katılan OECD Eski Temsilcisi Mithat Rende, Trump'ın kararını ve enerji alanındaki önemli gelişmeleri değerlendirdi. 

Rende, Trump'ın İran kararı ile ilgili olarak, "Trump’ı çok destekleyen Houston petrol lobisi petrolün yüksekte kalmasını isteyecektir" dedi. 

İşte Rende'nin katıldığı yayında dile getirdiği analizleri arasında öne çıkanlar... 

ABD Başkanı Donald Trump nükleer anlaşmadan çekildi. Bu durumun da getirdiği birçok sonuç var. Petrol 75 Dolar fiyat aralığından yükselmeye devam ediyor. Hem Ortadoğu’nun enerji görünümü açısından, hem Türkiye açısından neler söylersiniz? 

Çok kritik bir durum söz konusu. Başkan Trump’ın nükleer anlaşmadan tek taraflı çekilmesinin sonuçlarını da görüyoruz. Hem jeopolitik riskler artıyor hem de enerji piyasalarına çok ciddi yansımaları olacak. Başkan Trump’ın bu politikası aslında İsrail’in ve Suudi Arabistan’ın Ortadoğu’daki önceliklerine dayanıyor. İsrail’in ve Suudi Arabistan'ın Ortadoğu’daki tehdit değerlendirmesi, stratejileri ve öncelikleri dikkate alındığında Trump bunları izliyor.

Biliyorsunuz bir süre önce ABD’nin Ulusal Strateji belgesi yayınlandı. O belgede hem İsrail ve Suudi Arabistan Amerika’nın ortak partnerleri olmaya devam ediyorlar. Öncelikle onların öncelikleriyle hareket edildiği izlenimi veriliyor. İran bir tehdit olarak görülüyor. İran, İsrail için varoluşsal bir tehdit. İran bölgede nüfus sahibi oldu ve kazanımlarının dengelenmesi lazım. Ama bir de enerji boyutu var. Başkan Trump’ın bir de enerji politikası çok önemli. Şöyle ABD çok önemli bir LNG ihracatçısı olarak ortaya çıkıyor. Kaya gazının karlı olması için ve kaya gazında yatırımların devam etmesi için petrolün 70 dolar ve üstünde kalmasını isteyecektir kaya gazı lobisi. Trump’ı çok destekleyen Houston petrol lobisi de petrolün yüksekte kalmasını isteyecektir. Bu nedenle de bir süre önce Katar hafif hizaya getirildi. Bunun nedeni de Katar'ın dünyanın LNG ihtiyacının yüzde 30’unu yapan çok büyük bir oyuncu olması. 

 

Ondan sonra Trump Kuzey Boru Hattı'na da itiraz etti. Ve sonra da Türk Akımı'na da itiraz etti. Yani esas itibariyle bir de bunun enerji ve ekonomik boyutu da var tabi. Amerika LNG piyasasının bir bölümünü almak istiyor. LNG ihtiyacında söz sahibi olmak istiyor. Avustralya gibi bir sürü büyük üreticiler ortaya çıkacak ama esasen ABD, Avrupa’da Rus gazıyla da rekabet etmek istiyor. Rekabet etmesi için de doğalgazının LNG fiyatlarının da yüksek olması gerekiyor. LNG'nin karlı olması için fiyatlarının yüksek olması lazım. Ve şimdiden belirli hedefler üzerinde çalışıyor. Ben bu durumun bir sorunun da enerji olduğunu düşünüyorum.Yani ABD’nin enerji öncelikleri de burada etkili olduğunu düşünüyorum.

Peki sizce petrolü istediği fiyat aralığında tutabilecek mi?

Daha üste de çıkabilir. Tabii ciddi bir enerji ve petrol artışı da söz konusu. Çin’de geçen sene 2017 yılında enerji tüketiminde yüzde 15’lik bir artış söz konusu oldu. Bu çok büyük bir artış. LNG ithalatında da yüzde 50 bir artış oldu. Ciddi bir talep de söz konusu. İran krizi yönetilemezse fiyatlardaki artışın devam edeceğini ve bunun Türkiye açısından da ve Avrupa açısından da olumsuz olacağını düşünüyorum. AB hemen tepki verdi biliyorsunuz. Trump’ın tek taraflı nükleer anlaşmadan çekilmesi ve yaptırımlara tekrardan başlaması kararına duyulan endişe dile getirildi. Aynı endişeleri Rusya Federasyonu ve Çin de dile getirdi. Dolayısıyla şu anda Başkan Trump yalnız kalmış durumda. Ve NATO ittifakı açısından da olumsuz bi konu olduğunu düşünüyorum. Çok taraflı diplomasinin devreye girmesi gerekir.

Bu durum Türkiye'yi nasıl etkiler? 

Türkiye doğalgaz ve petrol bakımından dışa bağımlı. Petrolün büyük bir kısmını da İran’dan takviye ediyoruz. İran petrolü pahalı olması rağmen Tüpraş çok fazla ithalat yapıyor. Ve şimdi bu ithalatın kısmen 180 gün sonra yaptırılacak bir yaptırım söz konusu, ama tabii ki bizim fiyatlar yükseldiği zaman faturamızı olumsuz yönde etkileyecek hem de ithalat yaptığımız İran’la birtakım kısıtlamalar gelecek. Bu durumda ise yeni petrol kaynakları arayacağız. Bu nedenle olumsuz. Ama en olumsuz yanı enerji faturasının açığımızın yarısını oluşturması oluşturuluyor. Petrol fiyatları yükselmeye devam ederse şimdi de yüksek zaten 76 dolar varil başına. Yükselmeye devam ederse tabi bu doğalgaza da devam eder. Petrol fiyatlarının yükselişi doğalgaz fiyatlarının yükselişiyle endeksli olduğu için beraber yükseliyorlar. Bu durumda ise bizim faturamıza da yansıyacak. Bu durumda istenmeyecek bir durum. Biz İran’la ve bölge ülkelerle dış ticaretimizi geliştirmeye çalışırken, İran’ın hizaya getirilme çalışmaları Amerika tarafından bizi ekonomik yönden bizi olumsuz etkileyecek. 

 

Türkiye olarak petrol ve doğalgaz konusunda ileride başka kaynaklar bulabilir miyiz?

Şu anda Türkiye açısından enerji gibi bir sorunumuz söz konusu değil. Enerji durumu şu anda yönetilebilir durumda. Arz talep dengesi kapsamında. Bu arada yenilenebilir enerji alanlarında doğalgazın yanı sıra rüzgar ve güneş enerjileri gibi yeni kapasiteler devreye giriyor. Doğalgazda önemli gelişmeler var TANAP belki oraya gaz verilir. TANAP’ta çok ciddi bir ilerleme sağlandı. TANAP Başkanı da "İlerleme söz konusu" dedi ve Haziran'ın ikinci haftasında Eskişehir’de açılacak. Temmuz ayında da ilk Türkiye’ye gaz verilecek. Avrupa Birliği'nin çok önemsediği güney koridoru doğalgaz kaynaklarının çeşitlendirilmesi kapsamında TANAP geliyor, ardından da TAP geliyor. Yalnız orada bazı sorunlarla karşılaşıyor Avrupa Birliği. Sivil toplum kuruluşlarının bazı itirazları var projeye. TAP projesi zamanında gerçekleştiremezse, TANAP’tan Avrupa’ya gönderilecek 10 milyar metre küp doğalgazın sevkinde bir gecikme olabilir. Ama bize 6 milyar metre küpü vermeye başlayacak. İlk etapta Temmuz'dan itibaren.

Burda 1.inci hat bitmek üzere, Türkiye'ye 15.75 milyar metreküp yılda doğalgaz sevkiyatı yapılacak bu hat üzerinden. Esas bu hat Batı doğalgaz hattının yerine geçeçek olan bir hat, Rusya ile ilişkilerimiz de iyi en azından bu hattan daha ucuz doğalgaz alabiliriz. Türk Akımı'nın ikinci boyutu da Avrupa'ya sevkedilecek olan gaz, bu hattın Avrupa'ya Yunanistan mı yoksa Bulgaristan üzerinden mi gideceği daha belli değil.

Doğu Akdeniz Gaz'ında Türkiye'nin bypass edildiği söyleniyor. Girit, Yunanistan ve ordan İtalya'ya aktarılacağı konuşuluyor. Buradaki en son gelişmeler neler?

İsrail makamları önce bizimle temasa geçtiler ve Türk özel sektörü ile müzakereler yapıldı. En ekonomik yol olarak da Türkiye'nin üzerinden İsrail Gazı'nın verilmesi öngörülüyordu. Fakat son zamanlarda Kıbrıslı Rumların ve Yunanistan'nın Avrupa Birliği nezdinde yaptıkları girişimler dolayısıyla böyle ön anlaşma haberleri çıktı. Eğer böyleyse, ne ekonomik açıdan verimli bir proje bu ne de çevre açısından sürdürülebilir bir proje. Bu projenin tekrardan Türkiye üzerinden yönlendirileceğini düşünüyorum.

Doğu Akdeniz'e bizim de ilgimiz var. Derin Deniz Sondaj Gemisi de satın aldık, şimdi bu gemi donatılıyor ve hazır hale getiriliyor. Doğu Akdeniz'de hem kendi sahamızda hem de ötesinde sondaj çalışmaları yapmayı ümit ediyoruz. Türkiye'nin orada doğalgaz bulması gerekiyor oyun değiştirici olması için. 

Yukarı

Business HT×