BIST 100 76.031 % 0,79
USD/TRY 3,3904 % -1,60
EUR/TRY 3,6493 % -1,21
Piyasalar
76.031
% 0,79
3,3904
% -1,60
3,6493
% -1,21
1,0761
% 0,40
10,66
-0,16
1.174,60
% 0,41
53,08
% -1,58

Gazprom'a fiyat indirimi baskısı

Türk Akımı hazırlıkları devam ederken, Türkiye Gazprom'dan aldığı doğalgazın fiyatlarının indirilmesini istiyor

ELENA MAZNEVA VE ERCAN ERSOY - BLOOMBERG NEWS 17 04 2015, 10:16

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ülkesinin Ukrayna boru hatlarına bağımlılığını azaltmak için Türk Akımı projesini hayata geçirmek isterken, Gazprom üzerinde Türkiye'ye satılan gazın fiyatını indirme konusunda baskılar artıyor.

Rus doğalgazının en büyük ikinci alıcısı olan Türkiye, konuya yakın kaynakların verdiği bilgilere göre, Gazprom'la devam eden sözleşmeleri petrol maliyetlerine veya spot piyasasına doğrudan bağlı olmadığı için ham petrol fiyatlarındaki düşüşten faydalanamıyor. Aynı kaynaklara göre, Türkiye Ocak ayında Rusya'dan aldığı gaza zam gelen tek ülke oldu.

KISITLI İNDİRİM

Ukrayna krizinin ardından Rusya'nın Avrupa Birliği ve ABD ile ilişkileri Soğuk Savaş zamanındaki seviyelere geriledi. Türkiye de Rusya'nın alternatif rota arayışını fiyat müzakerelerinde kullanıyor.

Nitekim Putin Ocak ayında, Avrupa'ya 2020 itibariyle gaz taşıyacak bir boru hattını Türkiye'den geçirmeyi teklif ettiği toplantı sırasında, Ankara'ya fiyatlarda indirim sözü vermişti. Bu bağlamda, geçen ay Türkiye'nin yüzde 80'ine doğalgaz sağlayan devlet şirketi Botaş'a satılan gazda yüzde 10'luk bir indirim alındı.

Putin ve Gazprom CEO'su Alexey Miller o sırada indirimi “Noel hediyesi” olarak tanımlamıştı, fakat Bilkent Üniversitesi'nden enerji uzmanı Necdet Pamir Türkiye'nin hala Avrupalı alıcılardan daha fazla ödeme yaptığını vurguluyor. Pamir, “Türkiye çok daha düşük bir gaz fiyatı almalıydı” dedi.

ŞİRKET FATURALARI ARTIYOR

Ancak Türkiye'nin Gazprom'dan ithalatının üçte birden fazlasını karşılayan özel sektör küçük bir indirim dahi alamadı.

Kaynaklardan birine göre, Türk ithalatçı şirketlerin gaz faturası Ocak'ta yüzde 10 artışla 1,000 metreküp başına 374 dolar olurken, Almanya'da ödenen ortalama fiyat yüzde 25 düşüşle 284 dolar oldu.

Gazprom'un 27 milyar metreküplük Türkiye satışlarının 10 milyar metreküpü yedi şirket tarafından alınıyor ve bu şirketler de Botaş için açıklanan indirime benzer ya da daha fazla indirim almak istiyor.

Doğalgaz İthalatçıları ve İhracatçıları Derneği ve Akfel Holding Başkanı Fatih Baltacı, “Biz de fiyatların Avrupalı şirketlerin ödediği seviyelere indirilmesini istiyoruz. Türk hükümetinin bu konudaki girişimlerini tamamen destekliyoruz” dedi.

Gazprom sözcülerinden Seregi Kupriyanov, geçen yıl Türkiye'ye 10 milyar dolarlık gaz veren şirketin hem Botaş hem de özel şirketlerle görüşmelere devam ettiğini söyledi.

Rusya daha önce de boru hatlarına ev sahipliği yapan ülkelere indirim sağlamıştı. Örneğin, iptal edilen Güney Akım projesinin geçeceği ülkelerden Bulgaristan indirim sözü almıştı.

Rusya, Ukrayna'yla 2019 vadesi dolacak transit anlaşmasını yenilemek yerine Karadeniz'in altından Türkiye'ye gidecek bir boru hattı inşa etmeye ve Asya'ya ihracatını arttırmaya hazırlanıyor. Pazartesi günü açıklamalarda bulunan Gazprom CEO'su Miller Avrupa'yı, Ukrayna'nın transit rolünü korumak için Güney Akım projesini baltalamakla suçladı ve Türk Akımı'nın da engellemenin “vahim bir hata” olacağını söyledi.

Moskova'daki Uralsib petrol ve gaz analistlerinden Alexey Kokin, planlanan boru hattının Türkiye'nin enerji transit merkezi olması hayallerine katkıda bulunduğunu, Rusya'nın ise Ukrayna'yı bypass etmek için alternatif bir yolunun olmadığını belirtti.

YUNANİSTAN'IN KATILIMI

Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü kıdemli araştırma görevlisi Simon Pirani, Güney Akım projesinin iptalini de hatırlatarak Rusya'nın boru hattı üzerindeki ülkelerle anlaşmalar yapmaya ihtiyacı olduğunu söylüyor.

Geçen hafta Putin, “her yıl yüz milyonlarca euro” sözü vererek Yunanistan'a da Türk Akımı'na katılmasını teklif etti. Ülkesindeki bir radyoya konuşan Yunan Enerji Bakanı Panagiotis Lafazanis, Rusya'nın anlaşma imzalanır imzalanmaz gaz fiyatlarını indirmesinin beklendiğini söyledi. Bakanın verdiği bilgilere göre anlaşmanın önümüzdeki hafta itibariyle imzalanması bekleniyor.

Lafazanis ayrıca, “Çok büyük ihtimalle boru hattıyla beraber, 2019 sonrası bu hattan sağlanan gelirle ödenmek üzere Yunanistan para da alacak” dedi.

HATTIN GELECEĞİ

Ocak ayında Gazprom, boru hattı için anlaşmanın ikinci çeyrekte imzalanmasının hedeflendiğini açıklamıştı. Ancak Azerbaycan'daki Stratejik araştırmalar Merkezi kıdemli araştırmacısı Gulmira Rzayeva'ya göre bu süreç daha da uzun sürebilir. Rzayeva, “Fiyat manevraları, politika, jeopolitika - tüm bunlar anlaşmayı geciktirebilir” dedi.

VTB Capital analistleri ise geçen hafta yayınladıkları bir notta, “Önemli politik boyutu da göz önünde bulundurulduğunda, Türk Akımı projesinin geleceğini tahmin etmek genel olarak bir hayli zor,” diyor.

Yukarı

Business HT×